Odliczenie i zwrot VAT

Ulga na złe długi w VAT pozwala wierzycielowi skorygować podatek od sprzedaży, za którą nie otrzymał zapłaty. Dotyczy to wierzytelności z czynności opodatkowanej.¹
W artykule omówiono też rozliczenie ulgi w PIT i CIT, obowiązki dłużnika oraz zapis korekty w JPK_V7, który obejmuje ewidencję i deklarację VAT. Zgodnie z art. 89a ust. 1a ustawy o VAT nieściągalność wierzytelności uznaje się za uprawdopodobnioną po 90 dniach od upływu terminu płatności.²

Czym jest ulga na złe długi w VAT i jak działa w PIT oraz CIT?

Rozliczenie niezapłaconej należności zależy od podatku. W VAT wierzyciel koryguje podatek od sprzedaży, a w PIT i CIT rozlicza nieopłaconą wierzytelność. Zakres obu ulg zestawia tabela.

Dane w tabeli: 3,4

Art. 89a ustawy o VAT określa zasady ulgi dla wierzyciela. Wierzytelność nie może być uregulowana ani zbyta; wierzyciel musi też być czynnym podatnikiem VAT w dniu poprzedzającym złożenie korekty.¹
Art. 89a ust. 2 pkt 5 ustawy o VAT wyznacza granicę czasową: trzy lata od końca roku wystawienia faktury.²

Wyrok TSUE w sprawie C‑335/19 zakwestionował zgodność z prawem unijnym polskich warunków dotyczących statusu podatnika VAT oraz upadłości lub likwidacji dłużnika.³
Otworzył też drogę do ubiegania się o ulgę za wcześniejsze okresy.⁵ Wyrok TSUE w sprawie C‑335/19 zapadł 15 października 2020 r.⁶

Jak wierzyciel rozlicza ulgę na złe długi w VAT?

Wierzyciel ustala nieopłaconą część należności i do niej odnosi korektę podatku należnego. Gdy dłużnik nie jest czynnym podatnikiem VAT, znaczenie mają dodatkowe okoliczności: wpis wierzytelności do rejestru długów, prawomocne orzeczenie sądu i skierowanie sprawy do egzekucji albo upadłość konsumencka dłużnika.¹
Według MDDP wyrok TSUE daje również podstawę do korekty VAT od niezapłaconej sprzedaży na rzecz konsumentów.³ Art. 89a ust. 2a ustawy o VAT wymaga w takiej sytuacji orzeczenia i egzekucji, wpisu do rejestru długów albo upadłości konsumenckiej.²

• Symfonia Finanse i Księgowość wyświetla na liście ulgi przeterminowane należności i zobowiązania z wybranego okresu rozliczeniowego. Pozwala też wygenerować dokumenty korekty.⁷
• Rozrachunek dla konta kontrahenta musi znajdować się w dokumencie, aby przeterminowana płatność trafiła na listę ulgi w Symfonii Finanse i Księgowość.⁷

Jakie są skutki błędnego zastosowania lub pominięcia ulgi na złe długi w VAT?

Pominięcie ulgi na złe długi w VAT może oznaczać, że wierzyciel nie odzyskał podatku od niezapłaconej sprzedaży. Według MDDP podatnik, wobec którego nie wydano decyzji określającej, może skorygować deklarację i wystąpić o zwrot nadpłaty. Jeśli decyzja jest ostateczna, może wnioskować o wznowienie postępowania.³
Gdy wyrok TSUE wpływa na ostateczną decyzję podatkową, podstawą wznowienia jest art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej.⁸

Faktury a odliczenie VAT: korekta niezapłaconej faktury i błędy w kwocie podatku

Odliczenie VAT z faktury wymaga innego postępowania przy braku zapłaty niż przy błędnej kwocie podatku. W pierwszym przypadku chodzi o wcześniejsze odliczenie, w drugim – o treść faktury. Skutki obu sytuacji pokazuje tabela.

Art. 89b ust. 1 ustawy o VAT wiąże obowiązek dłużnika z terminem płatności. Dłużnik koryguje odliczony podatek za okres, w którym minął 90. dzień od tego terminu.² Korekta dotyczy odliczenia z niezapłaconej faktury.

Jak dłużnik koryguje VAT z niezapłaconej faktury?

Dłużnik będący podatnikiem koryguje VAT odliczony z nieopłaconej faktury. Jeśli zapłacił tylko część należności, korekta obejmuje wyłącznie pozostałą kwotę.^1,9
Obowiązek ten reguluje art. 89b ust. 1 ustawy o VAT. Od 1 stycznia 2019 r. termin korekty wynosi 90 dni od upływu terminu płatności.^9,10

Zapłata po korekcie zmienia rozliczenie obu stron. Wierzyciel i dłużnik dokonują wtedy korekty powrotnej. Dłużnik zwiększa podatek naliczony proporcjonalnie do zapłaconej części należności.^1,9,10

Czy błąd w kwocie podatku na fakturze wyklucza odliczenie VAT?

Błąd w kwocie podatku na fakturze nie jest tym samym co brak zapłaty. Podatnik ustala VAT wynikający z rzeczywistej transakcji, porównuje fakturę z dokumentami sprzedaży i uzgadnia korektę z wystawcą.
Korekta niezapłaconej faktury odnosi się do płatności, a korekta błędnej kwoty podatku – do treści dokumentu. Przy pomyłce w kwocie podatku fakturę korygującą wystawia się na podstawie art. 106j ust. 1 ustawy o VAT.²

Jak wykazać ulgę na złe długi w VAT w ewidencji i deklaracji JPK_V7?

JPK_V7 zawiera korektę podatku naliczonego dłużnika z nieopłaconej faktury w polu K_46. Korekta po uregulowaniu należności trafia do pola K_47.⁹
Wierzyciel ujmuje ulgę w deklaracji za okres, w którym nieściągalność wierzytelności uznano za uprawdopodobnioną.

Spóźnione skorzystanie z ulgi wymaga, zgodnie z opisanym stanowiskiem WSA, korekty deklaracji za właściwy okres. Nie ujmuje się jej w bieżącej deklaracji.¹¹
Wierzyciel wyznacza ten okres na podstawie terminu płatności i ustala, czy należności nie uregulowano ani nie zbyto przed upływem wymaganego czasu.¹ Art. 89a ust. 3 ustawy o VAT pozwala mu dokonać korekty za okres, w którym uprawdopodobniono nieściągalność.²

Przegląd nieuregulowanych wierzytelności za 5 lat zaleca MDDP w związku z wyrokiem TSUE. Dotyczy to wierzycieli, którzy nie skorygowali VAT od tych należności.³ Taki przegląd pozwala wskazać sprzedaż pozostającą bez zapłaty.

Ile czasu jest na rozliczenie ulgi na złe długi?

Wierzyciel ma według opisu zasad ulgi 3 lata od końca roku wystawienia faktury na korektę VAT.¹
Wcześniej obowiązywał inny termin uprawdopodobnienia nieściągalności. Do końca 2018 r. wynosił 150 dni od upływu terminu płatności.³ Nie należy go stosować do obecnych rozliczeń zamiast terminu wskazanego na początku artykułu.¹⁰

Poniższa tabela zestawia terminy z czynnościami oraz zdarzeniami, od których zaczyna się ich bieg. Dla samej ulgi granicą pozostaje wskazany wcześniej termin liczony od końca roku wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność.² Poszczególne wiersze dotyczą różnych trybów postępowania.

Dane w tabeli: 12,13,14,15

Termin rozliczenia ulgi zależy od wybranej drogi: zwykłej korekty albo powrotu do sprawy po wyroku TSUE. Przy ostatecznej decyzji żądanie wznowienia postępowania należy wnieść w ciągu miesiąca od publikacji sentencji wyroku w Dzienniku Urzędowym UE.⁸ Decyduje więc nie tylko rodzaj należności, lecz także stan sprawy podatkowej.

Najczęściej zadawane pytania

Jak zrobić korektę VAT za złe długi?

Ustal okres, w którym minęło 90 dni od terminu płatności, i sprawdź, czy wierzytelność nadal jest nieuregulowana i niezbyta. Korektę ujmij za ten okres; jeśli robisz ją później, skoryguj deklarację za właściwy okres.

Czy ulga może dotyczyć sprzedaży na rzecz konsumenta?

Według MDDP wyrok TSUE daje podstawę do korekty VAT także przy niezapłaconej sprzedaży konsumentowi. W takiej sytuacji znaczenie może mieć orzeczenie sądu i skierowanie sprawy do egzekucji, wpis wierzytelności do rejestru długów albo upadłość konsumencka.

Jakie dodatkowe przesłanki mają znaczenie, gdy dłużnik nie jest czynnym podatnikiem VAT?

Znaczenie może mieć wpis wierzytelności do rejestru długów, prawomocne orzeczenie sądu i skierowanie sprawy do egzekucji albo upadłość konsumencka dłużnika.

Czy warto sprawdzić wcześniejsze niezapłacone faktury po wyroku TSUE?

Tak. MDDP zaleca wierzycielom przegląd nieuregulowanych wierzytelności z wcześniejszych okresów, jeśli nie skorygowali od nich VAT.